Getting a handle on Anger
Ræðumaður: Jennifer Klapper, RN, CNS-BC, Mental Health Nurse, ALS Association í Fíladelfíu, BNA
Íslensk þýðing: Sigríður Magnúsdóttir, talmeinafræðingur
Að takast á við reiðina
Reiði og fleira, eins og vonbrigði, gremja, pirringur og spenna, gera oft vart við sig í samskiptum sjúklinga sem eiga erfitt með að tjá sig og aðstandenda þeirra. Þessi fyrirlestur á að hjálpa sjúklingum og fjölskyldum þeirra að læra meira um það hvaðan reiðin sprettur og hvað er hægt að gera við henni.
Að takast á við óvissuna
Ein mesta áskorun þeirra sem þjást af langvinnum sjúkdómum er sú tilfinning að vita aldrei nákvæmlega hvað er hinum megin við hornið eða hvenær nýtt vandamál eða uppákoma birtist til að takast á við. Það að geta aldrei horft með neinni vissu fram á veginn gerir það að verkum að MND-veikum reynist oft erfitt að gera áætlanir fram í tímann, bóka ferðir eða bara að slappa af. Það getur verið mjög stressandi að takast á við hið óþekkta.
Sumir vísindamenn halda því meira að segja fram að óvissa geti haft meiri áhrif en það að fá slæmar fréttir. Sarah Burgard, lektor í félagsfræði við háskólann í Michigan, hefur rannsakað það hvaða áhrif skert atvinnuöryggi hefur á heilsufar fólks. Hún rannsakaði 3000 vinnandi manns undir 60 ára aldri og skipti þeim í tvo hópa, þá sem óttuðust það að missa vinnuna og hina sem gerðu það ekki. Sarah komst að því að þeir sem stöðugt óttuðust það að geta misst vinnuna voru heilsufarslega verr staddir en þeir sem höfðu raunverulega misst vinnuna eða höfðu staðið frammi fyrir alverlegum veikindum.
Flestir vanmeta getu sína til þess að takast á við erfiðar aðstæður segir Robert Leahy, kennari í klínískri sálfræði við Weill-Cornell University Medical College við New York-Presbyterian sjúkrahúsið. Hann skrifaði bókina The Worry Cure eða Áhyggjulækningar og þar segir hann að besta aðferðin sé fólgin í því að hafa gagn af áhyggjunum, eða fást við “productive worrying” eins og hann kallar það. Þá felast áhyggjurnar í því að reyna að átta sig á hvað hægt sé að gera til að bæta eitthvert tiltekið ástand næsta sólarhringinn eða svo.
Leahy varar við því að áhyggjufullir einstaklingar hafi tilhneigingu til þess að ofmeta neikvæðar upplýsingar, nokkuð sem kallað er “confirmation bias”. Í því felst að ástandið sem maður er í magnar neikvæðar upplýsingar. Aðrir mæla með því að raunveruleg vandamál séu skoðuð hlutlægt með því að leita allra þeirra upplýsinga sem mögulegt er að fá.
En það er sama hvað þú kannar margt og hvaða skref þú tekur, margt er ekki á þínu færi og er býsna ófyrirsjáanlegt, sérstaklega þegar fólk er að takast á við erfiðan sjúkdóm. Hér eru nokkur ráð:
- Lærðu íhugun og slökun. Ýmsar aðferðir eru til og þú ættir að prófa þig áfram eftir þínu áhugasviði og getu. Sumar aðferðir krefjast þess að maður andi hægt og djúpt, en aðrar aðferðir mæla með því að tæma hugann af öllum hugsunum eða því að einblína á eitt orð eða hljóð. Þú ert í rauninni að kenna líkamanum að draga úr “fight or flight“ viðbragðinu sem hættir til þess að bæta við áhyggjur og vonbrigði.
- Komdu þér í samband við aðra. Hvort sem það er einhver úr fjölskyldunni, vinir, nágrannar, spjallsíður tengdar þínum áhugasviðum, faghópar eða trúfélög, þá er rabb við aðra gott til þess að styrkja þig og viðhalda þínum áhugamálum.
- Reyndu að vera virkur hvenær sem þú getur og sýndu fyrirhyggju. Litlir hlutir geta líka skipt máli. Ef þú hefur t.d. áhyggjur af því að þú munir hugsanlega missa hreyfifærni þína, leitaðu þá strax mögulegra lausna og tækjabúnaðar áður en þú þarft á þeim að halda. Hafir þú áhyggjur af heilsufari þínu, leitaðu þá til viðeigandi fagfólks með hugsanir þínar. Sýndu fyrirhyggju og eyddu orku í það að finna vandamálin fyrirfram og hafðu tilbúnar lausnir komi þau upp.
- Gerðu áætlanir. Vissulega geta hlutirnir átt eftir að breytast. En það skiptir máli að þú hugsir um það sem þig langar til að gera og gerir áætlanir um það. Vissulega þarftu að vera raunsær vegna ástands þíns, bæði líkamlegs og fjárhagslegs. Miðaðu við eigin getu og haltu ótrauður áfram að gera þá hluti sem þú og fjölskyldan þín hefur ánægju og gleði af.
Heimildir:
Leahy, Robert L. 2006. The Worry Cure: Seven steps to stop worry from stopping you.
Ross, Jerilyn and Robin Cantor-Cooke. 2009. One less thing to worry about: Uncommon wisdom for coping with common anxieties.